Cep telefonlarından hızlı ve görüntülü iletişim olarak adlandırılan üçüncü nesil (3N) teknolojisinde geçen yıl Türkiye’de beklenen adım atılmadı. 4 lisans verilmesi planlanan ihale, tek talip yüzünden ertelendi. 2008’de de bu alanda bir adım atılması beklenmiyor. 3N’nin Türkiye’de var olup olmamasıyla ilgili tartışma büyük. Kimi operatör bu teknolojinin tarafında, kimileri ise karşısında. Teknoloji firmaları teknolojiye karşı!
3N’ye bakıldığında, Türkiye’ye henüz gelmeyen bu teknoloji konusunda Avrupa’da da işlerin yolunda gitmediği görülüyor.
2000’li yılların başında Uzakdoğu bölgesinde başlayan ardından Avrupa’yı saran 3N rüzgârı için operatörler 200 milyar dolara yakın lisans parası ödediler. Bunun üstüne altyapı ve operasyon yatırımlarını ekleyin. Fatura oldukça kabarık ve bu yatırımlar içinde henüz kara dönen ciddi bir başarı örneğinden haberimiz yok. Sadece Japonya ve İtalya’da ciddi gelişim olduğu görülüyor.
Elbette ki bu teknolojinin faydaları ve getirdiği fırsatlar oldukça büyük ve bir o kadar da önemli. Buna karşın hızlı gelişim yaşanan cep piyasasında 3N için erken adım atıldığını düşünenlerin sayısı da azımsanamayacak kadar çok.

Yeni nesile alışamadık

3N ile birlikte mobil platformda hızlı internet erişimi, video yüklemek, müzik indirmek, görüntülü iletişim ve daha birçok yeni nesil servisin kapıları açıldı. Ancak mobil dünyaya hâlâ sesli görüşme ve SMS hakim. Bu arada sabit hat operatörlerinin mobil geniş bantta bu gelişmeler yaşanırken kendi alanlarında hızla kapasite artırımına gitmesi 3N’nin önündeki bir diğer engel.
Geçen hafta International Herald Tribune’de 3N konusundaki bir makalede, İngiltere’de faaliyet gösteren operatörler “T-Mobile UK” ile “3 UK”nin 3N şebekeleri konusunda bundan sonraki yatırımlarda birlikte hareket edeceği duyuruldu. Makalede İngiltere’de Vodafone ve Orange’ın da anlaşma yolunda olduğu hatırlatıldı.

Herkes kopya peşinde

Avrupa’da iş yapan diğer 3N operatörleri, merakla İngiltere’de yaşanan bu gelişmelerden alınacak sonuçları bekliyor. Çünkü burada yakalanacak bir başarı hikâyesi tüm 3N operatörleri için iyi bir model olabilir. Bu maya tutarsa tüm Avrupa ülkelerinde 3N konusunda rakipler arasında işbirliği ardından da ciro rakamlarının hızla katlanması bekleniyor. Türkiye’de ise bazı konularda şimdiden işbirliği içinde olan Vodafone ve Avea’nın 3N konusunda da birlikte hareket etmesi sürpriz olmaz. Turkcell’in ise bu oluşuma katılması, McDonald’s ve Burger King’in kendi alanlarında işbirliği yapması şu anki şartlarda ne kadar imkânsız görülüyorsa, işte bir o kadar imkânsız...

3N lisansı için 'yarın sabah verseler alır’ şeklinde yorumlara konu olan Turkcell’in karşısında, Avea ve Vodafone bu kez ciddi rakip olabilir. Çünkü bu iki şirket yapacakları işbirliğiyle maliyetlerini azaltacaklar. Tabii ki İngiltere’de çalınan maya tutar, Türkiye’de 3N ihalesi yapılırsa.